Zaburzenia słuchu

Opracowała : dr n med. Grażyna Bartnik

Do zaburzeń słuchu zalicza się:

1) niedosłuch,

2) szumy uszne,

3) nadwrażliwość słuchową.

1. Niedosłuch czyli pogorszenie/upośledzenie zdolności odbioru dźwięków można dzielić względem różnych kryteriów. Jeśli bierzemy pod uwagę czas pojawienia się lub trwania zaburzeń słuchu i sposób jego ujawnienia, możemy mówić o niedosłuchu wrodzonym i nabytym. Niedosłuch nagły czyli nagła głuchota występuje niespodziewanie i gwałtownie. Istnieją również zaburzenia wolnopostępujące, postępujące, fluktuacyjne (słuch ulega naprzemiennie pogorszeniu i poprawie) oraz niedosłuch ustabilizowany. Ze względu na rodzaj i lokalizację - mówimy o niedosłuchu przewodzeniowym, odbiorczym lub mieszanym. Zaburzenie słuchu odbiorcze dzieli się na odbiorcze obwodowe (ślimakowe i pozaślimakowe) oraz odbiorcze centralne (pień mózgu i ośrodki korowe). Biorąc pod uwagę głębokość i zakres ubytku – dzielimy niedosłuch na: lekkiego, średniego, znacznego i głębokiego stopnia. Ze względu na charakter czynnika wywoławczego wyróżniamy: niedosłuch czynnościowy, organiczny, organiczny z komponentem czynnościowym.

Słuch jest niezbędnym warunkiem opanowania mowy i od najwcześniejszego dzieciństwa ma olbrzymie znaczenie w rozwoju emocjonalnym, intelektualnym i społecznym człowieka. Konsekwencje niedosłuchu są dotkliwe również w każdym wieku. Zaburzenia słuchu lub jego utrata u ludzi dorosłych wiążą się z jednoczesną utratą komfortu i bezpieczeństwa życia. Dlatego tak ważna jest profesjonalna opieka, diagnostyka i terapia pacjentów (zarówno dzieci jak i dorosłych) z niedosłuchem. Leczenie niedosłuchów może być często przyczynowe i polega na leczeniu schorzenia wywołującego niedosłuch. W przypadku niedosłuchu przewodzeniowego najczęściej jest to leczenie operacyjne lub inne leczenie zabiegowe. Niedosłuchy odbiorcze są leczone poprzez stosowanie protez słuchu (aparatów słuchowych) lub różnego rodzaju wszczepów (między innymi implantów ślimakowych). W niektórych zaburzeniach słuchu można pacjentowi pomóc farmakologicznie poprzez zastosowanie leków poprawiających krążenie krwi w ślimaku, rozszerzających naczynia, przeciwzapalnych – np. w przypadku nagłych głuchot. Wyjątkiem są guzy kąta mostowo-móżdżkowego, które są leczone operacyjnie (tu głównym celem jest usunięcie guza).

2. Szumy uszne są odczuciem dźwięku w głowie lub w uszach bez jakiegokolwiek zewnętrznego źródła energii akustycznej. Są one najczęściej objawem nadmiernej kompensacji ośrodkowej po obwodowym uszkodzeniu/dysfunkcji komórek zmysłowych w ślimaku. Szumy uszne mogą występować zarówno u osób ze słuchem prawidłowym, jak i w przypadkach różnego stopnia niedosłuchów. Najczęściej spotykane szumy subiektywne – popularny "tinnitus" są wynikiem nieprawidłowej aktywności nerwowej w drodze słuchowej i ośrodkach centralnych w mózgu. Są słuchową percepcją fantomową tzn. realnym doznaniem bez zewnętrznego źródła dźwięku. Zmieniona aktywność w obrębie drogi słuchowej, w pewnych sprzyjających warunkach, może być odebrana jako szum (dowolny dźwięk) w głowie lub w uszach. W proces odczuwania szumu wciągnięty jest nie tylko układ słuchowy, ale również inne części mózgu, takie jak układ limbiczny (odpowiedzialny za emocje) oraz autonomiczny układ nerwowy (odpowiedzialny za reakcje obronne).

O stopniu uciążliwości decyduje nie miejsce generacji i cechy szumu, ale ciąg występujących po sobie zdarzeń, jakie wygenerowany sygnał wywołuje w systemie nerwowym człowieka. Wiele osób bardzo cierpi z powodu chronicznych szumów usznych i potrzebuje profesjonalnej opieki, diagnostyki i skutecznej terapii.

3. Nadwrażliwość słuchowa jest odczuciem dyskomfortu lub bólu w uszach występujących pod wpływem dźwięków, które dla większości osób nie stanowią problemu. Są to dźwięki o natężeniu mniejszym niż 90 dB HL. Nadwrażliwość na dźwięki może występować zarówno u osób ze słuchem prawidłowym, jak i w przypadkach różnego stopnia niedosłuchów i może mieć różne nasilenie. W kilkudziesięciu procentach współistnieje z szumami usznymi. W układzie słuchowym działają silne mechanizmy wyrównawcze zwane kompensacyjnymi. W przypadkach zaburzenia lub uszkodzenia obwodowej części narządu słuchu – układ słuchowy wyrównuje zmniejszoną ilość

informacji docierającą do ośrodków centralnych poprzez efekt wzmocnienia. Zmniejszony napływ informacji akustycznej kompensowany jest zwiększeniem wrażliwości ośrodków biorących udział w wykrywaniu i percepcji dźwięków. Wszystkie piętra układu słuchowego zostają przestrojone na „wyższy poziom czułości”. Dźwięki, które nie powinny być przykre stają się „nie do zniesienia” lub wywołują znaczny dyskomfort. Nadwrażliwość słuchowa może stać się bardzo przykrą i uciążliwą dolegliwością. Pacjent z nadwrażliwością na dźwięki, podobnie jak z innymi zaburzeniami słuchu, wymaga zawsze specjalistycznego podejścia zarówno w diagnostyce jak i terapii. Profesjonalne leczenie nadwrażliwości ma dużą skuteczność.

Za powstawanie wyżej opisanych zaburzeń słuchu, a szczególnie szumów usznych i nadwrażliwości słuchowej, wielu pacjentów obarcza stres i hałas - nieodrodne atrybuty współczesnego, zindustrializowanego społeczeństwa.

Diagnostykę i terapię szumów usznych prowadzą specjaliści Kliniki Medycznej IBIS w Warszawie.

Polecamy w naszych placówkach

ul. Kacza 8 (wejście od ul. Okopowej, wjazd od ul. Wolność), 01-013 Warszawa
tel.: 22 710 33 33, fax: 22 322 81 80
e-mail: szpital@szpitalibis.pl